حکیم ابوالفتح غیاث الدین عمربن ابراهیم نیشابوری معروف به خیام یا خیامی از ریاضیدانان ،طبیبان وحکیمان نام آور ایرانی درقرن پنجم وششم هجری است ودر نیشابور به دنیا آمده است.تاریخ زندگی او باروایات افسانه آمیز درهم آمیخته است به موجب این روایات وی با حسن صباح وخواجه نظام الملک هم درس بوده است واین بعید به نظر می رسد.همچنین اورا در امر تهیه ی زیج جلالی (۴۶۷ه) درشمار سایر دانشمندان ذکر کرده اند که خالی از اشکال نیست.

مشهور است که خیام به عراق وخراسان سفرکرده وبه روایتی زیارت حج نیز به جای آورده وخیام دررساله ی کون و تکلیف که درجواب یکی از شاگردان ابن سینا نوشته ،خود را شاگرد بوعلی خوانده است بنابراین او در۴۲۸هجری که سال وفات ابن سیناست بایدجوانی پخته وکامل بوده باشد البته این از نظر طول عمر خیام بعید به نظر می رسد.او با علمای طراز اول زمان خود مانندحجه الاسلام غزالی مراوده داشته است خیام اغلب به تدریس حکمت ومطالعه در علوم ریاضی مشغول بوده است مشهور است که در تعلیم بخل می ورزیده وگفته اند که به همین سبب آثار زیادی از وی باقی نمانده است (از کتاب تاریخ ادبیات ایران –تالیف دکتر توفیق ه.سبحانی ص۲۰۸)